Musavir-TR.com
Mevzuat ve Finans Portalı
PİYASALAR





WORLDWIDE MARKETS (bloomberg.com)
                                                                                                                    
EQUITY INDEXES                EUROPE MOST ACTIVE BY VOLUME                 FUTURES                 
CURRENCIES                      COMMODITY FUTURES                                     BONDS

          NEWS
          RESOURCES

Son Dakika Finans / Borsa Haberleri
(www.haberavcisi.com)


FİNANSAL SÖZLÜK

AÇIGA SATIS ISLEMLERI: Sahip olunmayan menkul kiymetlerin ödünç alinmak sureti ile satilmasidir.

ALACAK DEVIR HIZI: Ticari alacaklarin kaç kez satislara dönüstügünü göstermektedir.

AGIRLIKLI ORTALAMA FIYAT: Her hisse senedi için, her seans öncesinde bir önceki seans islemleri dikkate alinarak ayri bir agirlikli ortalama fiyat olusturulur. Bu fiyat hesaplanirken degisik fiyattan ve miktarlardan gerçeklesen ve fiyati tescil edilen normal emirler dikkate alinir. Bir fiyatin tescil edilebilmesi için islemin lot olmasi ve gerçeklesmis islemin özel emir seklinde olmamasi gerekir.

ALTIN VE DIGER KIYMETLI MADENLER FONU: Portföyününün en az %51’ini altin ve diger kiymetli madenlerin olusturdugu fonlardir.

ANONIM SIRKET: Bir ünvana sahip en az 5 ortakça ana sözlesmesinde yazili konularda faaliyette bulunmak üzere asgari 5 milyar TL sermaye ile kurulmus olan ve esas sermayesi belli paylara bölünmüs olan sermaye sirketleridir.

AVRUPA PARA BIRIMI: ECU Sepeti Topluluga üye on ülkenin paralarinin sabit tutarlarinin toplamindan olusmaktadir. Bu tutarlar her üyenin agirlik katsayisina göre belirlenmistir. Katsayilar ülkenin GSMH’si, Topluluk içindeki ticaret hacmi ve kisa vadeli parasal destekleme sistemi içindeki paylarina göre belirlenmistir.

AYI PIYASASI: Hisse senedi fiyatlarinda düsüs beklentilerinin oldugu piyasalardir.

BASIT FAIZ: Belli ve degismeyen bir sermaye üzerinden belli bir süre için hesaplanan faizdir.

BASIT ORTALAMA: Belirli bir dönem araligindaki kapanis fiyatlarinin toplanarak baz alinan gün sayisina bölünmesi sonucu olusturulan ortalamadir.

BAYRAK: Hisse senedi borsasinda teknik analizde kullanilan grafik sekillerinden biridir. Fiyatlarda görülen uzun bir düsme yada yükselme sonrasi fiyatlarin istikrarli bir sekilde ve ayni oranlarda önce düsüp sonra yükseldigi grafik seklini ifade eder.

BAZ FIYAT: Bir hisse senedinin bir seans süresince islem görebilecegi en alt ve en üst fiyat limitlerinin belirlenmesinde esas teskil eden fiyattir. Bir hissenin bir önceki seansdaki Agirlikli Ortalama Fiyatinin en yakin fiyat adimina yuvarlanmasi ile hesaplanir.

BEDELLI SERMAYE ARTTIRIMI: Anonim ortakliklarin, artirdiklari sermaye karsiligi çikardiklari hisse senetlerini ortaklarina belirli bir bedelle nakit karsiligi dagitmalarina denir.

BEDELSIZ SERMAYE ARTIRIMI: Anonim ortakliklarin, iç kaynaklarindan yaptiklari sermaye artirimi karsiligi çikardiklari hisse senetlerini bir bedel almaksizin ortaklarina dagitarak gerçeklestirdikleri sermaye artirimlaridir.

BILESIK FAIZ: Herhangi bir sermayeye verilen faize de faiz verilmesidir. Yani belirli bir dönem sonundaki faiz arti ilk sermaye toplamina tekrar faiz islemi uygulanmasi islemidir. Bilesik faiz ticari bankalarin mevduat ve kredi islemlerine uyguladiklari bir yöntemdir.

BIRINCIL PIYASA: Hisse senetlerini halka arz eden sirketler ile tasarruf sahiplerinin dogrudan dogruya karsilastiklari piyasadir.

BLUE CHIPS: Borsalarda büyük firmalara ait ve yillar itibariyle istikrarli bir seyir izleyen menkul kiymetlere verilen isimdir. Bunlar genelde taninmis firmalarin kagitlarindan olusur. Yatirimci gözüyle bunlara güven tamdir. Bundan dolayi da fiyatlari nispeten yüksektir.

BORSA DISI PIYASA: Londra ve NewYork borsalari gibi, kabul edilen hisse senedi borsalarinin yetkileri disinda hisse senetleri alim ve satimin yapildigi piyasadir.
Türkiye’de de borsa disi piyasa lot alti ve küsuratli islemlerle sinirlidir. Bu islemler IMKB tarafindan 1990’dan itibaren denetim altina almistir.

BORSA EMIRLERI: Müsteri emirleri, üye temsilcileri tarafindan seans içinde borsa bilgisayar sistemine aktarildiginda borsa emrine dönüsür.

BÖLGESEL PAZAR: Ülkenin çesitli bölgelerinde faaliyet gösteren küçük ve orta ölçekli hisse senetlerinin güvenli bir ortamda islem görmesini saglamak amaciyla kurulmustur. Ayni zamanda Ulusal pazar için geçerli kotasyon sartlarini saglayamayan sirketler de burada islem görür.

BRÜT KAR MARJI: Isletmenin satislarinin brüt karliligini göstermektedir.

CARI ORAN: Firmanin kisa sürede borç ödeme gücünü gösteren orandir. Oranin büyümesi firmanin cari borç ödeme gücünün yükseldigi anlamina gelir.

CARI FAIZ ORANI: Piyasada fon arz ve talebinin karsilanmasi sonucu olusan faiz oranidir.

ÇAPRAZ KUR: Iki yabanci para biriminin bir baska ülkedeki degerlerini göstermek için kullanilan terimdir.

CCI GÖSTEGESI: (Commodity Channel Index: Mal Kanal Indeksi)
"CCI” hissenin kapany? fiyaty ile verilen periyod için önceki a?yrlykly ortalamalary mukayese eder.
CCI normal sartlarda + , - 100 arasinda hareket eder. Bazen + 100’ün üzerine çikar ve bu duruma (over-bought) asiri alinmislik denir. Bazen de – 100’ün altina düser ve bu duruma (over-sad) asiri satilmislik denir. Bu durumda CCI – 100 çizgisinin üzerine çiktiginda "al”komutu ve + 100 çizgisinin altina düstügünde "sat” komutu verir.

ÇIKARILMIS SERMAYE: Kayitli sermaye sistemine tabi ortakliklarin satisi yapilmis hisse senetlerini temsil eden sermayeleridir.

DEFLASYON: Bir ekonomide toplam arzin, toplam talebi asmasi durumudur.

DEFTER DEGERI: Bir isletmenin özsermaye toplaminin pay senedi sayisina bölünmesiyle belirlenir.

DESTEK SEVIYESI: Fiyatlarin düserken yogun alimlar ile karsilastigi ve daha asagiya düsmekte zorlandigi seviyedir.

DEVLET TAHVILI: Maliye Bakanligi tarafindan itibari kiymetleri esit ve ibareleri ayni olmak üzere çikartilan borç senetleridir.

DIRENÇ NOKTASI: Borsada, belli bir süreç içinde sürekli bir fiyat artisinin yogun satislar sonucu durduruldugu fiyat seviyesini ifade eder.

DÖVIZ: Ulusal para disindaki tüm yabanci paralar ve bu para cinsinden deger tasiyan menkul degerlere verilen isimdir.

DÖVIZ KURU: Bir ülkenin ulusal parasinin yabanci ülkelerin parasi cinsinden degeridir.

DÖVIZ TEVDIAT HESABI: Yurtiçi ve yurtdisinda yerlesik kisilerin, ticari bankalarda açmis olduklari yabanci para cinsinden mevduata verilen isimdir.

DÜNYA BANKASI: Dünya Bankasi yada Uluslararasi Imar ve Kalkinma Bankasi’nin temel amaci, üye ülkelerin gelismesine yardimci olacak mali kaynaklari saglamaktir.

DÜSEN ÜÇGEN FORMASYONU: Fiyatlarin düserken ayni seviyede destek olusturmasina karsilik çikarken daha düsük seviyede tepe yapmasiyla olusan sekildir. Fiyatlarin belirgin bir deger kaybetmeden önce olusturdugu formasyondur. Formasyonun düsüs hedefi, formasyonun destek seviyesi ile en yüksek direnç seviyesi arasindaki farkin destek seviyesinden çikarilmasiyla bulunur.

DÜSEN TAKOZ FORMASYONU: Büyük çikislardan önce olusur. Yukari dogru açisi olan bir üçgen görünümündedir. Takozun uçlarina dogru düsüsün siddetinde azalma olur. Hacim azalmasi çok belirgin hale gelir. Takozun düsen direnç çizgisi kirildiginda, çikis takozun boyunun üçte ikisi kadar olur.

EFEKTIF: Merkez Bankasi’nca alim ve satimi yapilan ve Türk lirasi olarak kurlari belirlenen yabanci ülkelere ait kagit paradir.

ELLIOTT DALGA ANALIZI: Çikan dalgalari ve düsen dalgalari kendi içinde gruplara ayirarak inceleyen analiz sistemidir.

EMIRLERDE GEÇERLILIK SÜRESI: Borsa emirlerinin geçerlilik süresi bir tam gün (2 seans) olarak belirlenmistir.

EMISYON: Merkez Bankalarinca piyasaya banknot sunulmasidir.

ENDEKS FON: Borsa endekslerindeki oranlara göre endeks kapsamindaki hisse senetlerinden olusan portföyü isleten fonlardir.

ENFLASYON: Toplam talebin toplam arzi asmasidir.

ENFLASYON RISKI: Yatirimci tarafindan arzulanmayan bir reel getiri oraninin gerçeklesme olasiligini ifade eder.

EVALÜASYON: Bankalarin kayitlarinda sabit kur üzerinden geçirilen dövizlerin her ay sonunda geçerli cari kura göre düzenlenmesine denir.

FACTORING: Alacak hakkinin bir baska kurulusa devri sonucunda likit fon saglayan bir mali islemdir. Ülkemizde de hizla yayginlasan bir finansman yöntemidir.

FAIZ: Ödünç alinan belirli bir fonun kullanma bedelidir.

FAIZ ORANI RISKI: Yatirim yapilan kiymetin fiyatinin piyasadaki faiz oranlarindan olumsuz olarak etkilenmesi durumunda olusan risktir.

FLAMA FORMASYONU: Bayrak formasyonuna benzer. Yapilan hizli primlerden sonraki dinleme sirasinda fiyatlarin çok düsük bir açiyla asagiya veya yukariya dogru hareket etmesidir. Formasyon hedefi, yapilan ilk belirgin boyutunun düzeltme sirasinda yapilan dip seviyeye eklenmesiyle bulunur.

FINANSAL KIRALAMA: Makine ve teçhizatin mülkiyet hakkinin yasal olarak kiraya verende kalmasina ragmen, ekonomik açidan kiralanan varlik üzerindeki kontrolü kiraciya devreden ve kiraciyi varligin fiili sahibi haline getiren uzun süreli bir leasing türüdür.

FINANSAL RISK: Yatirim yapilan kiymeti ihraç eden sirketin mali yükümlülüklerini yerine getirememesi durumunda olusan risktir.

FIYAT GÖSTERGESI: Sadece fiyat degisimini baz alan inceleme sonucu ortaya al veya sat komutlari çikaran göstergedir.

FIYAT MARJI: Bir hisse senedinin seans içinde önerilebilecek en düsük ve en yüksek fiyat araligini olusturur. Fiyat marji her hisse için baz fiyatin %10 alti ve üstü seklinde otomatik olarak hesaplanir. Rüçhan hakki kupon pazarinda ise fiyat marji %25’dir.

FIYAT ÖNCELIGI: Hisse senetleri piyasasinda, daha düsük fiyatli satim emirlerinin, daha yüksek fiyatli satim emirlerinden; daha yüksek fiyatli alim emirlerinin, daha düsük fiyatli alim emirlerinden önce karsilanmasini ifade eder.

FIYAT ADIMI: Her hisse senedi fiyati için bir defada gerçeklestirilebilecek en küçük fiyat degisimidir. Bu adimlar baz fiyat araligina göre belirlenir.

Baz Fiyat Araligi Fiyat Adimi
· 10-1000 TL - 10 TL
· 1.025-2.500 TL - 25 TL
· 2.550-5.000 TL - 50 TL
· 5.100-10.000 TL - 100 TL
· 10.250-25.000 TL - 250 TL
· 25.500 –50.000 TL - 500 TL
· 51.000-100.000 TL - 1.000 TL
· 102.500-250.000 TL - 2.500 TL
· 255.000- 500.000 TL - 5.000 TL
· 510.000 TL ve üstü - 10.000 TL

FIYAT-KAZANÇ ORANI: Hisse senedi fiyatinin hisse basina kar rakamina oranidir.

FORMASYON: Fiyat grafiginin belirli bir dönem içinde çizdigi seklin bilinen bir geometrik sekile benzemesiyle olusur.

GARANTI MEKTUBU: Bankalarin belirli bir isin yapilmasi , bir malin teslimi veya bir borcun ödenmesini taahüt ederek, taahütlerine sadik kalacaklarini ve borçlarini belirten vadede ödeyeceklerini gösteren belgedir.

GÖZALTI PAZARI: Hisse senetleri Borsa'da islem gören sirketlerin hisse senetleri islemleri ile ilgili olarak olagandisi durumlarda yada hisse senetleri Borsa'da islem gören sirketler tarafindan kamuya aktarilacak bilgilerin zamaninda, dogru olarak aktarilmadigi durumlarda, ilgili sirketlerin sürekli denetim, gözetim ve sürekli kontrol altinda tutulabilmesi için açilmistir.

GÜÇ GÖSTERGESI: Belirli bir dönemdeki fiyat degisiminin baska bir döneme göre fiyat degisimini karsilastirarak ortaya çikan farki analiz eden göstergedir.

HALKA ARZ: Sermaye piyasasi araçlarinin satin alinmasi için her türlü yoldan halka çagrida bulunulmasini, halkin bir anonim ortakliga katilmaya ve kurucu olmaya davet edilmesini, hisse sentlerinin borsa da islem görmesini ifade eder.

HAREKETLI ORTALAMA: Belirli bir dönem araligindaki kapanis fiyatlarinin en son baz alinan fiyatin agirligi daha yüksek, ilk baz alinan fiyatinin agirligi ise daha düsük olacak sekilde hesaplanmasiyla olusturulan ortalamadir. Hareketli ortalama, Basit ortalamaya göre daha hizli hareket eder.

HAZINE: Devletin tasarruflarini ve mali islemlerini idare eden kurumdur.

HAZINE BONOSU: Hazine tarafindan vadesi 1 yildan kisa süreli olarak çikarilan ve iskontolu olarak islem gören borçlanma senetleridir.

HISSE SENEDI: Anonim ortaklilar tarafindan çikarilan ve anonim ortakligin sermayesine belirli bir katilma payini temsil eden kiymetli evraktir.

HISSE SENEDI IHRAÇ FIYATI: Sirket tarafindan çikarilisi asamasinda satisa sunuldugu fiyattir.

HISSE SENEDI ILE DEGISTIRILEBILIR TAHVIL: Önceden belirlenen bir zamanda tahvilin hisse senedi ile degistirilmesini öngören tahvil türüdür.Böyle bir tahvil ihracinin temelinde yeni kurulan bir anonim sirketin kolay borçlanabilmesini saglamak yatar.

HISSEDAR: Bir anonim sirketin hisse senedine sahip olan sahistir.

HISSE SENEDI PIYASA FIYATI: Bir pay senedinin sermaye piyasasinda alinip satildigi fiyat, o pay senedinin piyasa fiyatidir.

HISSE SENEDI BORSA FIYATI: Hisse senedinin borsadaki arz ve talep kosullarina göre olusan fiyatidir.

HISSE SENEDI FONU: Portföyünün en az %51’ini devamli olarak hisse senetlerine yatirilmis fonlardir.

HISSE SENEDI ENDEKSI: Hisse senedi piyasasinin genel bir göstergesi olan endeks, kapsamindaki hisse senetlerinin fiyatlari ve halka açiklik oranlari baz alinarak hesaplanir. Piyasa performansi hakkinda genel bir bilgi verir.

IMF: (Uluslararasi Para Fonu ) Uluslararasi para sistemi ile ilgili dogan gelisme ve sorunlar konusunda üyeler arasinda dayanisma saglar, çok yanli bir uluslararasi ödeme sistemini gelistirir, üye ülkelerin kisa dönemli kredi gereksinimlerini saglar, üye ülkelerin dis ödemeler bilançosunda ortaya çikan dengesizliklerin giderilmesine yardimci olur.

IÇERDEN ÖGRENENLERIN TICARETI: Sermaye piyasasi araçlarinin degerini etkileyebilecek, henüz kamuya açiklanmamis bilgileri kendisine veya üçüncü kisilere menfaat saglamak amaciyla kullanarak sermaye piyasasinda islem yapanlar arasinda firsat esitligini bozacak sekilde haksiz yarar saglamak veya bir zarari bertaraf etmektir.

IKILI TEPE FORMASYONU: Hissenin belirili bir zaman araliginda ayni tepeyi ikinci kez olusturduktan sonra fiyatin iki tepe arasinda olusan çukur seviyeye kadar düsmesi halidir. Fiyatlarin büyük düsüsler öncesinde olusturdugu formasyondur. Formasyon hedefi, tepedeki fiyattan iki tepe arasinda olusan dipteki fiyatin çikarilmasi ve bu farkin tekrar dip fiyattan çikarilmasiyla bulunur.

IKILI DIP FORMASYONU: Hissenin belirli bir zaman araliginda ayni dip seviyeyi ikinci kez olusturduktan sonra iki dip seviye arasinda olusan tepe seviyenin asilmasi durumudur. Fiyatlarin büyük çikislar öncesinde olusturdugu formasyondur. Formasyon hedefi, iki dip arasinda yapilan tepe fiyattan dip seviyedeki fiyatin çikartilmasiyla ve bu farkin tepe fiyata eklenmesiyle olusan degerdir.

IKINCIL PIYASA: Menkul kiymetleri ihraçdan alanlar bunlari tekrar paraya çevirmek istediklerinde islemlerin gerçeklestirildigi piyasalardir.

IMKB TAKAS ve SAKLAMA BANKASI A.Ş: Sermaye piyasasinda faaliyet gösteren banka ve araci kurumlara saklama ve takas hizmeti veren kurulustur.

INDIKATÖR: Son fiyatin ve hacmin önceki fiyatlar ve hacimler ile mukayesesini yaparak olusturulan kilavuz grafik ve /veya göstergedir.

ISLEM HACMI: Her hisse senedi için gerçeklesen islemlerdeki hisse senedi sayisi ile islem fiyatinin çarpilmasiyla elde edilen degerlerin toplamidir. Tüm hisse senetlerinin islem hacimleri toplami, piyasanin toplam hacmini olusturur.

ISLEM MIKTARI: Bir seansda yada belli bir dönemde alinip satilan menkul kiymet adedidir.

ITFA: Bir borcun ödenerek kapanmasidir.

KAÇIS SEVIYESI: Önemli bir destek seviyesinin bir kaç kez test edilerek belirginlesmesinden sonra, bu seviyenin altina düsülmesi durumunda fiyatlarin bir alt seviyedeki destek seviyesine kadar düsebilecegi kabul edilen seviyedir.

KAMBIYO: Madeni ve Kagit para seklindeki tüm yabanci ülke paralari ve bu paralarla ödeme yapabilen her tür hesap, belge, bono,poliçe, çek vb. parasal araçlarin tümüne kambiyo denir.

KANUNI YEDEK AKÇE: Bankalar tarafindan bir emniyet fonu olarak ve olasi zararlarini karsilamak amaciyla kardan ayrilan paya denir.

KARMA FON: Hisse senetleri, borçlanma senetleri, altin ve diger kiymetli madenlerin en az ikisinden olusan ve her birinin degeri fon portföy degerinin %20’sinden az olmayan fonlardir.

KAPANIS FIYATI: Bir seansda borsa kaydina alinan en son islemin fiyatidir.

KAPITALIZASYON: Herhangi bir isletmenin birikmis yedek akçe ve karinin sermaye artiriminda kullanilmasina denir.

KAR: Toplam hasilattan toplam maliyetin düsmesi ile elde edilen degerdir.

KARA PARA: Yasal islerden eldeeilmemis veya vergisi ödenmemis paraya denir.

KISA DÖNEMLI GÖSTERGE: Fiyat degisimlerinde kisa bir zaman dilimini baz alarak hizli komutlar olusturan göstergedir.

KIYMETLI EVRAK: Kambiyo senetleridir. Kiymetli evrak olarak çek, bono, tahvil hisse senedi ve poliçe yi sayabiliriz.

KONSOLIDASYON: Uluslararasi borç islemlerinde bankalarin ya da direkt olarak borçlu olan ülkenin, vadesi gelen bir borcun daha uzun süreli bir vadeye uzatilmasi islemidir.

KONVERTIBILITE: Bir ülkenin yerel parasinin serbest döviz piyasasinda diger yabanci paralara ve altina dönüsebilme özelligidir.

KOPUS SEVIYESI: Önemli bir direnç seviyesinin bir kaç kez test edilerek belirginlesmesinden sonra, bu seviyenin asilmasi halinde fiyatlarin bir üst seviyedeki direnç seviyesine kadar çikabilecegi kabul edilen seviyedir.

KREDI: Mali kurumlarca kisi ve kuruluslara verilen borç paraya denir.

KREDILI MENKUL KIYMET ISLEMLERI: Bir araci kurulus nezdinde müsteri adina kredi hesabi açilmasi kosuluyla müsteri ve araci kurulus arasinda yapilacak sözlesme hükümleri çerçevesinde menkul kiymet alinmasidir.

KUPON: Tahvil ve hisse senetlerine ekli parça veya parçalardir.

KURTAJ: Borsa üyelerinin araci olarak yaptiklari her borsa islemi için müsterilerinden aldiklari komisyondur.

KÜSÜRAT EMIR: 1 lotun içerdigi hisse senedi sayisindan daha az miktarlar için verilmis emirlerdir. (lot alti emirler) Küsürat emirler fiyatsiz girilir. Küsürat emirler ilgili hisse senedinin lot piyasasinda islem gördügü en son fiyattan gerçeklesir.

LIMITLI EMIR: Emri veren alicinin, islemin gerçeklesmesi için kabul ettigi en yüksek fiyati, saticinin ise satmaya razi oldugu en düsük fiyati belli ettigi emir tipidir.

LIKITIDE: Para piyasasinda islem gören para ve para niteliginde degisim ve deger ölçüsü araçlari için kullanilmaktadir.

LIKIDITE ORANI: Kisa vadede nakde dönüsebilecek dönen varliklarin, kisa vadeli borçlari karsilama gücünü gösterir.

LIKIDITE RISKI: Sahip olunan kiymetin istenildiginde paraya çevrilememesini, kiymetin cari piyasa degerinin altinda elden çikrilmasini ifade eder.

LIKIT FON: Vadesine 90 günden az kalmis sermaye piyasasi arçlarindan olusan fonlardir.

MALI ENDEKS: Mali sektörde yer alan sirketlerin hisse senetlerinin fiyatlarindaki degismeler dikkate alinarak haesaplanan hisse senetleri piyasasi endeksidir.

MANÜPLASYON: Piyasada canlilik yaratmak amaciyla suni olarak alim/satim yapmaktir.

MACD GÖSTERGESI: (The Moving Average Convergence / Divergence: hareketli ortalamalarin Uyumlulugu ve Uyumsuzlugu)
MACD’de 26 günlük hareketli ortalamadan 12 günlük hareketli ortalama çikarilir. Daha sonra çikan farkin 9 günlük hareketli ortalamasi alinir.
MACD "al” komutunu kesisme yukari dogru oldugunda "sat” komutunun ise kesisme asagiya dogru oldugunda verir.


MENKUL KIYMET: Ortaklik veya alacaklilik saglayan belli bir meblagi temsil eden, yatirim araci olarak kulanilan dönemsel gelir getiren, misli nitelikte seri halinde çikarilan, ibareleri ayni olan ve sartlari kurulca belirlenen kiymetli evraktir.

MENKUL KIYMET IHRACI: Sermaye piyasasi arçlarinin ihraççilar tarfindan çikarilip halka arz edilerek veya halka arz edilmeksizin satisidir.

MENKUL KIYMET IRADI: Menkul ve gayri menkullerden elde edilen faiz, kira, rant gibi hasilati ifade etmektedir.

MERKEZ BANKASI: Banknot ihraç eden, hükümetin para ve kredi politikasini yürütmede yardimci olan, veznedarlik görevini üstlenmis, devletin iktisadi ve mali danismanligini yapan bir kurumdur.

MEVDUAT: Belirli dönem için geri ödemek kosuluyla belirli bir bedel karsiliginda mevduat sahibi kisilerce bankalara tevdi edilen paradir.

MÜSTERI BAZINDA SAKLAMA: 1995 yilindan itibaren borsa yatirimcilarinin borsa üyeleri nezdindeki saklama hesaplarinin Takasbank nezdinde eslenerek müsterinin kod ve sifresini kullanarak Takasbank nezdindeki bakiyesini takip edebilmesini saglayan hizmettir.

MOMENTUM : Momentum bugünkü fiyatin baz alinan önceki fiyata bölünmesi sonucu ve sonucun 100 etrafinda salinmasiyla olusur. Momentum baz alinan kendi agirlikli ortalamasinin üzerine çiktiginda”al” komutu, düstügünde ise "sat” komutu verir.

MÜSTERI EMRI: Borsa üyelerine müsterileri tarfindan verilen alim satim emirleridir.

NOMINAL DEGER: Hisse senedinin veya tahvilin sahip oldugu en küçük küpürün üzerinde yazili olan degerdir.

NORMAL EMIR: Küsüratsiz tam olarak 1 lot ve katlarindan olusan emirdir.(1 lot = 1.000 adet )

NOMINAL DEGER: Hisse senedi için pay senedinin üzerinde yazili olan fiyattir.

OPSIYON SÖZLESMESI: Alan tarafa üzerine opsiyon yazilan mal veya kiymetin gelecekte belirli bir tarihte belirlenen miktarda alma veya satma hakkini saglayan sözlesmedir.

ÖDENMIS SERMAYE: Esas sermaye sistemine tabi ortakliklarda, ortaklarca taahhüt edilen sermayenin nakden ödenmis kismidir.

ÖZEL EMIR: Yönetim kurulu tarafindan menkul kiymet bazinda belirlenen hisse sayisini asan ve baska bir özel emir ile eslendiginde eksper onayi ile gerçeklestirilen emirdir.

PARA PIYASASI: Kisa vadeli fon arz ve talebinin karsilandigi piyasadir. Para Piyasasi Araçlari; para, mevduat, kredi ve sosyal güvenlik fonlaridir.

PAY BASINA TEMETTÜ: Bir dönemde ortaklara dagitilmasina karar verilen toplam kar payinin o döneme ait hisse senedi sayisina bölünmesi ile bulunur.

PIYASA FIYATI: Bir menkul kiymetin piyasadaki arz ve talebe göre olusan fiyatidir.

PIYASA RISKI: Yatirimcilarin beklentilerindeki degismelerden dolayi menkul kiymetlerin fiyatlarinda degismelerin ortaya çikmasi ile zara olusmasidir.

PLASMAN: Yapilmis olan bir yatirimin el degistirmesidir. Ekonomi için ek bir yatirim degil sadece yatirimcinin degismesidir.

PORTFÖY: Bir yatirimcinin sahip oldugu menkul kiymetlerin tümüne verilen addir.

PORTFÖY YÖNETICILIGI: Sermaye piyasasi araçlarindan olusan portföylerin müsterilerle yapilacak portföy yönetim sözlesmesi çerçevesinde vekil sifatiyla yönetilmesidir.

PRICE OSCILLATOR : (Fiyat Göstergesi)
Fiyat göstergesi iki farkli hareketli ortalama arasindaki farki yüzdesel veya puansal olarak hesaplar.
Eger kisa dönemli hareketli ortalama uzun dönemli ortalamalarin üzerine çikarsa "al” komutu, altina düserse "sat” komutu olusur.

REPO: Bir menkul kiymetin islem baslangiç valöründe satilip bitis valöründe geri alinmasini ifade eder. Repo yapan taraf parayi kullanan taraftir.

RESMI MÜZAYEDE PAZARI: Mahkemelerin, icra dairelerinin ve diger resmi dairelerin borsada yapilmasini gerekli gördükleri hisse senedi islemlerinin gerçeklestirildigi pazardir.

REZERV PARA: Uluslararasi mali kuruluslar ile hükümetlerin ellerinde bulundurduklari altin ve döviz’e verilen addir.

RISK: Istenmeyen sonuçlarla karsilasma olasiligidir.

RÜÇHAN HAKKI: Bedelli sermaye arttirimlarina mevcut ortaklarin öncelikle katilma hakkidir. Sözkonusu hak hisse senedine bagli yeni pay alma kuponlari karsiliginda ve ayrica hisse senedi ibrazina gerek kalmaksizin yapilir.

RSI GÖSTERGESI : (Relative Strength Index : Relatif Güç Indeksi)
1. RSI çogunlukla 70 ile 30 arasinda hareket eder.
2. 70’in üzerinden asagi inerken "sat” komutu olusur.
3. 302’nin altindan yukari dogru çikarken "al” komutu olusur.
4. Gösterge ile fiyat grafigi arasinda olusan agirliklarda aykirilik pozitif ise fiyat yönünün devam edecegini, aykirilik negatif ise fiyat yönünün degisecegini gösterir. Örnegin: Fiyat 7000 TL de iken gösterge 60 da olsun. Fiyat 8000’e çiktiginda göstergede çikiyorsa bu olumludur. Ancak daha önce yapilan 8000 zirvesiyle ayni seviyeye gelindiginde gösterge daha önceki zirvedeki seviyesinin altinda kalirsa bu olumsuzdur. Fiyat göstergelerinin”sat” komutlari çalisabilir.

SAKLAMA: Takasi gerçeklestirilen menkul kiymetlerin organize olmus ve kabul görmüs kuruluslarca muhafaza edilmesidir.

SERMAYE: Üretimde kullanilan ve kendileri de üretilmis olan mallardir.

SERMAYE ARTIRIMI: Bir sirketin esas sermayesine karsilik olan hisse senetlerinin bedelleri ödendikten sonra genel kurul karari ile yeni hisse senedi çikarilarak sirket sermayesinin arttirilmasidir.

SERMAYE PIYASASI: Orta ve Uzun vadeli fon arz ve talebinin karsilastigi piyasadir. Vade bir yildan fazla olmalidir. Sermaye Piyasasi Araçlarindan baslicalari; hisse senedi, tahviller ve hazine bonolaridir.

SERMAYE PIYASASI KURUMLARI: Araci kuruluslar yatirim ortakliklari, yatirim fonlari ve sermaye piyasasinda faaliyet göstermesine izin verilen diger kurumlardir.

SERMAYE PIYASASI KURULU: Sermaye Piyasasi Kanunu ile verilen görevleri yapmak üzere kurulmus tüzel kisilige ait kurumdur.

SERMAYE ARTTIRIMI: Yeni hisse senedi ihraç edilerek mevcut ödenmis yada çikarilmis sermayenin arttirilmasidir.

SINAI ENDEKSI: Sadece sanayi sektöründe yer alan sirketlerin hisse senetlerinin fiyatlarindaki degismeler dikkate alinarak hesaplanan hisse senetleri piyasasi endeksidir.

SPEKÜLASYON: Bireyin gelecekle ilgili beklentileri dogrultusunda fiyat ya da döviz kurundaki degismelerden bir gelir elde etmek amaciyla yapilan islemdir.

STOK DEVIR HIZI: Stoklarin yil içinde kaç kez satislara dönüstügünü göstermektedir.

SWAP: Faiz oranlari ile döviz kurlarindaki degismeler sonucunda ortaya çikan riski en aza indirmek amaciyla gelistirilmis islemdir.

TABAN FIYAT: Hisse senetlerinin bir seans içerisinde görebilecegi en düsük degerdir.

TAHVIL VE BONO FONU: Portföyünün en az %51’inin devamli olarak borçlanma araçlarina yatirilmis fonlardir.

TAKAS: Borsa üyelerinin sattiklari menkul kiymetleri takas merkezine teslim etmeleri, aldiklari menkul kiymetleri de takas merkezinden almalari, ödemelerini ve tahsilatlarini da burada gerçeklestirmelerini kapsar.

TAKOZ FORMASYONU: Devam eden hareketde yorgunluk olustugunu belirtir. Yükselen takoz ve düsen takoz olmak üzere iki çesit vardir.

TASARRUF: Gelirden tüketimin çikartilmasi ile elde edilir.

TASARRUF MEVDUATI SIGORTA FONU: Tasarruf mevduati sahiplerini belirli bir tutara kadar ilgili bankanin ödeme yetersizligi riskine karsin sigorta etmektir.

TAVAN FIYAT: Hisse senetlerinin bir seans içerisinde görebilecegi en yüksek fiyattir.

TEKEL: Tek bir satici ve karsiliginda çok miktarda alici olan piyasadir.

TEKNIK ANALIZ: Hisse senedi veya borsa endeksi fiyatinin ya da islem miktarinda meydana gelen degismelerin genellikle grafiklerle açiklanmasi ve gelecege yönelik trend belirleme aracidir.

TEMEL ANALIZ: Hisse senetlerinin gerçege en yakin fiyatlarini bulmaya yönelik bir yöntemdir.

TEMERRÜT: Taahhütlerinin gerektirdigi ödeme veya menkul kiymet teslimatlarini belirlenen süreler içinde gerçeklestirmeyen borsa üyesi, herhangi bir ihbara gerek kalmaksizin temerrüde düsmüs sayilir.

TEMETTÜ: (KAR PAYI) Ortaklarin dönem içinde elde ettikleri kardan mevcut
ortaklarin pay alma hakkidir.

TEMETTÜ GETIRISI: Hisse senedinin yillik getirisidir.

TEMINAT MEKTUPLARI: Alici ile satici arasindaki güvenin saglanmasi için bir banka araciligina ihtiyaç duyulur. Bankalar borçluya kefil olarak bu güveni saglar..

TERS REPO: Bir menkul kiymetin baslangiç tarihinde alinip bitis tarihinde gersi satilmasi islemidir. Ters repo yapan parayi kullandiran taraftir.

TOPTAN SATISLAR PAZARI: Önceden alicilari belirli olan yada olmayan, belirli bir miktarin üzerindeki hisse senedi islemlerinin organize bir piyasada gerçeklestirilmesini saglamak amaciyla kurulmustur.

TREND: Bellirli bir zaman dilimi araliginda belli bir seyiri olusturan degerlerde ortaya çikan sürekli artma ya da azalmalari ifade eder.

ULUSAL PAZAR: Burada islem gören bütün sirketler, IMKB tarafindan önceden belirlenmis kotasyon sartlarini tümüyle karsilayan sirketlerdir. Ulusal pazardan seçilmis 100 sirkete ait hisse senetleri IMKB-100 Endeksini olusturmaktadir.

ÜÇGEN: Teknik analizde hisse senedi fiyatinin eristigi en yüksek fiyat ile en düsük fiyat arasindaki farkin önce genisleyip sonra daraldigi grafiktir.

VADELI ISLEM SÖZLESMESI: Sözlesmenin taraflarini belirlenen ileri bir tarihte üzerinde anlasilan fiyattan standartlastirilmis miktardaki bir mali veya kiymeti alma veya satma yükümlülügüne sokan sözlesmedir.

VALÖR: Kredi ya da mevduat için bankaca faizin isletilmeye baslandigi tarihe denir.

YATIRIM: Belli bir getiri saglamak amaciyla, belirli vadelerde birikimlerin yatirim araçlarina baglanmasidir.Yatirimci yaptigi yatirimin maliyetini üstlenir. Bu onun riskidir. Eger yatirimci kendi öz fonlarini kullanarak yatirim yapiyorsa, en azindan bu fonlarin maliyetini karsilamasi gerekir. Yatirimci, elindeki bu fonlarla tahvil alis satisi veya vadeli mevduat ile faiz geliri de saglayabilir. Faiz hadleri, gelir seviyesi, borçlanabilme imkanlari ve yatirimcinin sahip oldugu risk anlayisi, yatirimi etkileyen unsurlardandir.

YATIRIM DANISMANLIGI: Müsterilere sermaye piyasasi araçlari ile bunlari ihraç eden ortaklik ve kuruluslar, yönlendirici nitelikte yazili veya sözlü yorum ve yatirim tavsiyelerinde bulunulmasi faaliyetidir.

YATIRIM FONLARI: Halktan katilma belgeleri karsiligi toplanan paralarla belge sahipleri hesabina, olusturulan portföyü isletmek amaciyla kurulan malvarligidir.

YATIRIM ORTAKLIKLARI: Sermaye piyasasi araçlari ile altin ve diger kiymetli madenler portföyü isletmek üzere anonim ortaklik seklinde ve kayitli sermaye esasina göre kurulan sermaye piyasasi kurumlaridir.

YENI SIRKETLER PAZARI: Yeni kurulmus olmakla beraber, büyüme potansiyeli tasiyan sirketlerin hisse senetlerinin borsada islem görmesi amaciyla kurulmustur.

YÜKSELEN ÜÇGEN FORMASYONU: Fiyatlarin çikarken ayni seviyede direnç olusturmasina karsilik düserken daha üst seviyede dip yapmasiyla olusan sekildir. Fiyatlarin belirgin bir prim yapmadan önce olusturdugu formasyondur. Formasyon hedefi ise formasyonun direnç seviyesi ile en düsük fiyatli günü arasindaki farkin direnç seviyesine eklenmesiyle bulunur.

YÜKSELEN TAKOZ: Büyük düsüslerden önce olusur. Yukari dogru açisi olan bir üçgen görünümündedir. Takozun uçlarina dogru çikis güç kaybeder. Hacim artisi olmaz,hacim daralir. Hacim yükselen fiyati onaylamaz. Takozun yükselen destek çizgisi kirildiginda, düsüs takozun boyunun üçte iksi kadar olur.

ZAMAN ÖNCELIGI: Hisse senetleri piyasasinda, fiyat esitligi halinde sisteme zaman açisindan daha önce kaydedilmis emirlerin öncelikli karsilanmasidir.

Kaynak : Sermaye Piyasası ve Borsa Temel Bilgiler Kılavuzu, Garanti Menkul Kıymetler


TEMEL BORSA BİLGİLERİ

  • Borsa nedir? Nelerden etkilenir.
    • Borsa nedir?
    • Borsa nelerden etkilenir?
  • Mali tablolar nelerdir?
    • Bilanço
    • Gelir-Gider Tablosu
    • Dipnotlar
      • Başlıca dipnot kalemleri
    • Fon Akım ve Nakit Akım Tabloları
    • Dönemsel açıklamaların önemi nedir?
  • Kaç çeşit sermaye sistemi vardır?
    • Kayıtlı Sermaye sistemi nedir?
    • Esas Sermaye sistemi nedir?
  • Sermaye Artırımı ve Temettü
    • Sermaye Artırımı Çeşitleri Nelerdir?
    • Bedelsiz Sermaye Artırımı Nedir?
    • Rüçhan Hakkı ve Bedelli Sermaye Artırımı Nedir?
    • Temettü Nedir?
  • Kaç çeşit Hisse Senedi vardır?
    • Hisse Senedi Nedir?
    • İmtiyazlı Senet (Preferred Stock) nedir?
    • Adi Hisse Senedi (Common stock) nedir?
    • Nominal Değer, Hisse Adedi, Lot ne demektir?
    • Hamiline ve nama yazılı senet nedir?
    • Kurucu Hisse Senedi Nedir?
    • Borsaya kote olmak ne demektir?
  • Neden halka arz ?
    • Halka Arz nedir?
    • Aracı Kurumların işlevi nedir?
    • Lider Aracı Kurum nedir?
  • Ortaklar kimlerdir?
    • Ortak ne demektir?
    • Holding ve Şirketler Grubu nedir? Ne işe yararlar?
    • Yatırımcı kimdir?
  • İştirak nedir?
    • İştirak çeşitleri nelerdir?
    • İştirak etme amacı ne olabilir?
  • Takasbank nedir? Ne işe yarar?

Borsa Nedir? Nelerden Etkilenir?

 Borsa Nedir?

Sermaye Borsaları (Security Exchanges), değerli evrakların (menkul kıymetlerin) ticaretinin yapıldığı kurumsal piyasalardır. Bir piyasadır, çünkü menkul kıymetlerin ticaretinin yapıldığı yerlerdir. Kurumsaldır, çünkü kendine özgü kuralları ve standartları varır.

Borsalar, sadece hisse senetleri için değil, başka tür emtiaların (ticari malların) ve enstrümanların da ticaretinin yapıldığı yerlerdir. Örneğin bono ve tahviller genellikle menkul kıymetler borsalarının içerisinde ticareti yapılageldiği halde, döviz ticareti için döviz borsaları (forex, foreign exchange) veya mal ticareti için emtia borsaları (commodity exchange) vardır. Örneğin, pamuk fiyatlarının belirlendiği ve ticaretinin yapıldığı pamuk borsaları vardır (Türkiye'de de İzmir'de pamuğun vadeli ticaretin yapılacağı bir vadeli işlemler borsası kurulma aşamasındadır).

Türkiye'de borsanın tarihi Osmanlının son dönemlerine kadar uzanmakla (özellikle bono piyasası) birlikte 1970 ve 1980 lerin ilk yarısında, mekan olarak Sirkeci Vakıf Han'da bir tür tezgah üstü piyasa (OTC; over the counter) şeklinde faaliyette bulunuyordu. (Tezgah üstü piyasalarda, sermaye piyasasına aracılık eden kurumlar, kendi aralarında bir borsanın belirleyici kural ve tüzüklerine uyma zorunluğu duymadan işlem (alım/satım) yaparlar.Bugün en gelişmiş piyasalardan biri olan Amerika Birleşik Devletlerinde bazı küçük işlem hacmine sahip firmalar, borsa haricinde OTC olarak işlem görürler.)

İstanbul Menkul Kıymetler Borsası (İMKB), konjektürel gelişmeler sonucu, hisse senetlerinin ticaretinin düzenlenmesi ve standartlaştırılması amacıyla 1986 yılında Karaköy-Tophane'de faaliyete geçmiş bulunmaktaydı. Günümüzde, kendi modern binasıyla İstinye'de faaliyetini sürdürmektedir.
İlk zamanlarda az sayıda şirket, düşük işlem hacmi ve türk ekonomisine endeksli hareket eden İMKB, günümüzde 270'den fazla şirketin hisse senedi, ortalama 200-300 milyon dolarlık işlem hacmi ve dünya ekonomileriyle entegre bir şekilde faaliyetini sürdürmektedir.

Borsa Nelerden Etkilenir?

İMKB endeksleri ve işlem gören hisse senetlerinin fiyatları, diğer dünya borsalarında olduğu gibi başlıca üç etmenden etkilenirler; dünya ekonomisinin durumu ve gidişatı, yerel (Türkiye'nin) ekonominin durumu ve gidişatı ve sektör/firmanın durumu ve performansı.

Global Ekonomi'deki herhangi bir gelişme tüm ülke ekonomilerini az veya çok etkileyeceği gibi, o ülkedeki ilgili veya tüm firmaları da dolaylı veya dolaysız olarak etkiliyecektir.

Örnek 1: Şirketimizin Petkim'den hammadde olarak herhangi bir petrokimya ürününü aldığını (girdimiz) ve bunun az veya çok nihai ürünümüzde (çıktımız) bir ağırlığının olduğunu düşünelim. Dünya petrokimya piyasalarında oluşabilecek herhangi bir nedenden dolayı bir dalgalanma, Petkimin maliyetini değiştirecektir. Bu değişikliği de Petkim bizim alış fiyatımıza yansıtacaktır. Sonuçta, biz de bunu kendi ürünümüz fiyatına yansıtmak zorunda kalacağız. Dalgalanma fiyatlarda bir artış şeklinde olursa, bizim rekabet gücümüzü azaltıcı ve/veya kar marjımızın daralması şeklinde etkisi olabilir. Bu da bizim ciromuzu ve net karımızı etkiliyebilir.

Örnek 2: Global etkinin yansıması bir çok şekilde olabilir. Örneğin, şirketimizin Almanya'ya Deutsche Mark (DEM) üzerinden ihracat yaptığını ve ürünümüzün önemli bir hammaddesini Amerika'dan dolar (USD) olarak ithal ettiğini düşünelim. Bu halde, bizim kar marjımız büyük ölçüde dolar/mark paritesine bağlı olacaktır. Uluslararası döviz borsalarında oluşacak pariteler bizi etkiliyecektir ve faaliyetlerimiz esnasında eğer bu paritenin gidişatını doğru tahmin edemezsek veya paritenin dalgalanmalarına karşı önlemimizi alamazsak (ör. hegde ederek, bir finans tekniği), şirketimiz bu durumdan olumsuz olarak etkilenebilecektir.

Örnek 3: Şirketimizin tekstil alanında faaliyet gösterdiğini düşünelim. Ülke olarak tekstil sektöründe güçlü ve birçok avatajımız olduğunu, gümrük birliği (GB)'nden öncede, GB'den sonrası için çok umutlu olduğumuz için yeni yatırımlara (kapasite arttırımı ve modernizasyon) girişmiş olalım. Fakat, dünya'da bazı sebeplerden dolayı bir kriz (ör. Uzakdoğu veya Rusya krizi) çıktığında, uluslararası pazarımız daralırsa, bu bizim tam kapasitede çalışamayacağımızı ve yeterli ihracat yapamazsak, kullanılmış olan kredilerin geri ödemelerinde zorlanabiliriz; belki de bu, bizim iflas etmemize bile sebep olabilir.

Ulusal Ekonomi'deki, yani Türkiye ekonomisindeki herhangi bir gelişme, Türkiye'deki şirketleri bulundukları sektöre ve gelişmenin yapısına göre az veya çok etkiliyecektir. Ekonomideki büyüme hızı, işsiz sayısı, enflasyon, faiz oranları, vergi oranlarında olabilecek değişiklikler, olağan üstü halin ilan edilmesi, teşvik politikasındaki değişimler vb. akla ilk gelen örneklerdir. Ulusal ekonominin etkilerini de örnekleme yoluyla açıklamaya çalışalım.

Örnek 1: Almanya'ya ağırlıklı olarak ihracat yapan ve girdilerimizin çoğunu iç piyasadan yani TRL olarak sağladığımızı düşünelim. Eğer hükümetimiz kurları hızlandırıcı (reel olarak TRL nin değerini düşürücü) yani dolar, mark gibi yabancı para birimlerinin para birimimiz karşısında hızlı artması gibi bir politikayı benimserse, bundan şirketimizin olumlu olarak etkilenmesi büyük bir ihtimaldir. Çünkü girdilerimiz değer kaybeden TRL, buna karşılık çıktılarımız değer kazanan DEM üzerinden olacağından, kar marjımız ve dolayısıyla karımız artacaktır.

Şirket veya Sektör olarak etkiler de, sektörün veya özel olarak o şirketin ürünlerine talebin azalması şeklinde bir eğilimin olması, sektöre karşı devletin desteğinin olması veya eski desteğinin kalkması, sektörel olarak girdilerin pahalanması, dış pazarlarda rekabetin zorlaşması, sektöre aşırı yatırımın (atıl kapasitenin) yapılmış olması vb. akla ilk gelen örnekler olmakla birlikte, özel de şirket yönetimlerinin yanlış yönetimleri de sayılabilir.

Örnek 1: Şirketimiz GB öncesi ülkenin önde gelen bir otomotiv üreticisi olabilir. Yabancı bir otomotiv üreticisinden aldığımız know-how'la birlikte fazla rakibimiz olmadığı ve gümrük duvarlarıyla birlikte dış rekabete karşı korunduğumuz için fazla bir yatırıma gereksinim duymadan, pazarın isteği kadar üretim yapıp bunu pazarlıyor olabiliriz. Fakat, yeni hükümetimizin GB'ne girmeye karar verdiğini ve anlaşmanın bir maddesi icabı otomotiv sektöründe ithalatçıların aleyhinde olan fazla vergilerin kaldırıldığını düşünürsek, bu bizim satışlarımızı olumsuz olarak etkiliyecektir ve faaliyetlerimizin sonucu zarar etmemiz ve bir daha karlı duruma geçmemiz zor olabilecektir.

Mali Tablolar Nelerdir?

Mali tablolar teriminden sözedilen tablolar, türk vergi kanunu, türk ticaret kanunu, sermaye piyasası kanunu vb. kanunlar tarafından bazı şirketler için zorunlu olarak tutulan, bir şirketin dönemsel faaliyetleri sonucu hazırlamak ve yayınlamak (halka açık şirketler, aracı kurumlar vb.) zorunda oldukları ve ilgili şirketin performansını gösteren, standartlaştırılmış muhasebe kayıtlarıdır. Başlıcaları bilanço, gelir-gider tablosu, satılan malın maliyeti, kar dağıtım, fon ve nakit akım, tablolarıdır.

Bilanço

Bilanço, bir şirketin dönemsel faaliyetleri sonucu, dönem sonunda hazırladıkları (31 Mart, 30 Haziran, 30 Eylül ve 31 Aralık) ve yayınladıkları, şirketin bir portresini çizen, muhasebe dilinde "t tablosu" olarak adlandırılan düzendeki tablolardır. Bilançolarda iki kısım vardır; aktifler (sol taraf) ve pasifler (sağ taraf). Aktifler kısmında şirketin sahip olduğu varlıklar, pasiflerde ise yabancı kaynakları ve özkaynakları vardır. Aktif ve pasiflerdeki herhangi bir madde kalem olarak adlandırılır.

Aktifler kısmında örnek olarak nakit, stoklar, binalar, araziler, kullanılan aletlar, telif hakları gibi bir şirketin sahip olabileceği her şey kayıtlıdır.

Pasifler kısmında ise şirketin kaynakları yazılıdır. Örneğin, kısa vadeli (ticari, finansal) borçları, uzun vadeli (vadesi bir yıldan uzun olan) borçları ve özsermaye kalemleridir. Özsermaye kalemleri şunlardır; ödenmiş sermaye, yeniden değerleme fonu (şirketin sahip olduğu varlıkların dönem içindeki yeniden değerlemeden dolayı oluşan artışları), emisyon primi, yedekler (kanunen, şirketin anasözleşmesi gereği veya yönetim kurulu kararı sonucu dağıtılmayan karların tutarıdır) ve dönem karıdır. Bir şirketin bilançosunda aktifler ve pasifler toplamı eşittir. Olaya matematiksel olarak yaklaşırsak, edinilen kaynaklarla alınanlar/yapılan yatırımlar, kayıtlara girdiği sıradaki değerleri eşit olmak zorundadır ve muhasebe açısından bilançoya çift taraflı olarak kaydedilmektedirler.
Örnek bir bilanço aşağıdaki gibidir;


Örnek 1:

AKTİFLER

PASİFLER

I.DÖNEN VARLIKLAR

I.KISA VADELİ BORÇLAR

   A.HAZIR DEĞERLER

   A.FİNANSAL BORÇLAR

      1.KASA

      1.BANKA KREDİLERİ

      2.BANKALAR

      2.ANAPARA VE FAİZLER

   B.MENKUL KIYMETLER

      3.ÇIKARILMIŞ BONOLAR VE SENETLER

      1.HİSSE SENETLERİ

   B.TİCARİ BORÇLAR

      2.TAHVİL, SENET, BONOLAR

      1.BORÇ SENETLERİ

   C.KISA VADELİ TİCARİ ALACAKLAR

      2.ALINAN DEPOZİTO VE TEMİNATLAR

      1.ALICILAR

   C.DİĞER KISA VADELİ BORÇLAR

      2.ALACAK SENETLERİ

      1.ORTAKLARA BORÇLAR

      3.VERİLEN DEPOZİTO VE TEMİNATLAR

      2.İŞTİRAKLERE BORÇLAR

   D.DİĞER KISA VADELİ ALACAKLAR

      3.ÖDENECEK VERGİLER

      1.ORTAKLARDAN ALACAKLAR

II.UZUN VADELİ BORÇLAR

      2.İŞTİRAKLERDEN ALACAKLAR

   A.FİNANSAL BORÇLAR

   E.STOKLAR

   B.TİCARİ BORÇLAR

      1.İLK MADDE VE MALZEME

   C.DİĞER UZUN VADELİ BORÇLAR

      2.YARI MAMÜL

III.ÖZSERMAYE

      3.ARA MAMÜL

   A.SERMAYE

II.DURAN VARLIKLAR

   B.EMİSYON PRİMİ

   A.UZUN VADELİ TİCARİ ALACAKLAR

   C.YENİDEN DEĞERLEME DEĞER ARTIŞI

   B.DİĞER UZUN VADELİ ALACAKLAR

   D.YEDEKLER

   C.FİNANSAL DURAN VARLIKLAR

   E.NET DÖNEM KARI

      1.BAĞLI MENKUL KIYMETLER

 

      2.İŞTİRAKLER

 

      3.BAĞLI ORTAKLIKLAR

 

   D.MADDİ DURAN VARLIKLAR

 

      1.ARAZİ VE ARSALAR

 

      2.BİNALAR

 

      3.MAKİNE,TESİS VE CİHAZLAR

 

   E.MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLAR

 

      1.HAKLAR

 

      2.KURULUŞ VE TEŞKİLATLANMA GİDERLERİ

 

      3.ARGE GİDERLERİ

 

AKTİF TOPLAMI

PASİF TOPLAMI

Gelir-Gider Tablosu

Gelir-gider tablosu, bir şirketin herhangi bir dönemdeki faaliyetlerinde, cirosundan yola çıkarak, gelir ve giderlerini ekleyip veya çıkarmak yoluyla net karının hesaplandığı, standartlaştırılmış ve SPK mevzuatlarına göre hazırlanan bir tablodur. Gelir-gider tablosu bize şirketin ilgili dönemde ki faaliyetlerinin neticesini öğrenmemizi sağlar.

31 Mart itibariyle hazırlanan gelir-gider tabloları yılın ilk üç aylık faaliyet sonuçlarını; 30 Haziran itibariyle hazırlanan gelir-gider tabloları yılın ilk yarısının faaliyet sonuçlarını; 30 Eylül itibariyle hazırlanan gelir-gider tabloları yılın ilk dokuz aylık faaliyetlerinin sonuçlarını ve 31 Aralık itibariyle hazırlanan gelir-gider tabloları yılın tümündeki faaliyetlerin sonuçlarını göstermektedir.

Örnek 1:

GELİR GİDER TABLOSU

A.BRÜT SATIŞLAR

B.SATIŞDAN İNDİRİMLER(-)

C.NET SATIŞLAR

D.SATIŞLARIN MALİYETİ(-)

BRÜT SATIŞ KARI (ZARARI)

E.FAALİYET GİDERLERİ(-)

   1.ARAŞTIRMA GİDERLERİ(-)

   2.PAZARLAMA, SATIŞ VE DAĞITIM GİDERLERİ(-)

   3.GENEL YÖNETİM GİDERLERİ(-)

ESAS FAALİYET KARI (ZARARI)

F.DİĞER FAALİYETLERDEN GELİRLER VE KARLAR

   1.İŞTİRAKLERDEN TEMETTÜ GELİRLERİ

   2.FAİZ GELİRLERİ

DİĞER FAALİYETLERDEN GİDERLER VE ZARARLAR(-)

H.FİNANSMAN GİDERLERİ(-)

   1.K.V.BORÇLANMA GİDERLERİ(-)

   2.U.V.BORÇLANMA GİDERLERİ(-)

FAALİYET KARI (ZARARI)

I.OLAĞANÜSTÜ GELİRLER VE KARLAR

J.OLAĞNÜSTÜ GİDERLER VE ZARARLAR(-)

DÖNEM KARI (ZARARI)

K.ÖDENECEK VERGİ VE YASAL YÜKÜMLÜLÜKLER(-)

NET DÖNEM KARI (ZARARI)

Dipnotlar

Dipnotlar, bilanço ve gelir-gider tablolarında gösterilemeyen bilgilerin, denetçiler tarafından, bu tabloların sonunda ek olarak standartlaştırılmış özel notlar şeklinde verilen halidir. Dipnotların önemli olmasının nedeni, bilanço ve gelir-gider tablolarında belirtilemeyen fakat bu tabloları daha anlaşılır kılan bilgiler sunmasından ileri gelmektedir.

Başlıca dipnot kalemleri :

  • Alınan/verilen teminatlar,
  • Yaptırılmış olan sigorta tutarları,
  • Ortaklardan/iştiraklerden alınmış veya verilmiş borçların dökümü,
  • İştirak/ortaklık yapısının durumu,
  • Yabancı para biriminde duran nakitlerin dökümü,
  • Dövize endeksli alacaklar/borçlar,
  • Personel durumu, amotizman türü ve tutarı, vb.

Fon Akım ve Nakit Akım Tabloları

Bu tablolar, şirketin fon ve nakit tutarlarının akışını ayrıntılı olarak düzenleyen standart tablolardır. Şirketin iki dönem arasındaki yönetimsel ve finansman politikaların mali tablolara yansımasını daha rahat anlaşılmasını sağlarlar.

Dönemsel Açıklamaların Önemi Nedir?

Şirketler SPK mevzuatı gereği üçer aylık dönemler itibarıyla mali tablolarını oluşturmak ve yayınlamak (halka açık olanlar için) zorundadırlar. Altı aylık ve yıllık (oniki aylık) mali tablolarının denetimden geçme zorunluluğu olduğu için bunları denetim (mali müşavirlik) firmaları denetlerler, üç ve dokuz aylıkların böyle bir zorunlulukları yoktur ve bunlar genellikle şirketler tarafından hazırlanırlar.

Üçer aylık bazda bu mali tabloların açıklanması ile, yatırımcılar, şirketleri daha iyi izleme ve analiz yapma olanağına kavuşuyorlar. Böylece, her üç ayda bir şirketler yatırımcılar tarafından değerlendirilmiş ve denetlenmiş oluyor.

Kaç Çeşit Sermaye Sistemi Vardır

Türkiye'de mevzuat gereği şirketler iki çeşit sermaye sisteminden birini seçebiliyorlar. Bunlar kayıtlı ve esas sermaye sistemleridir. Kullanılacak sisteme şirketlerin genel kurulları karar verir ve bu karar SPK tarafından incelenip onaylandıktan sonra yürürlülüğe girer.

Kayıtlı Sermaye Sistemi Nedir?

Kayıtlı sermaye sistemi, şirket yönetim kurullarına sermaye arttırımlarında belli bir serbesiyet verir. Şöyle ki, genel kurullarından arttırabilecekleri sermaye için bir maksimum limit (sermaye tavanı) isteyen yönetim kurulu, bu tavanı aşmamak kaydıyla, en az beş yıl içerisinde de o tavana ulaşmak kaydı ile, istediği zamanda, ister bir kerede ister bir kaç sermaye artırımı yoluyla, tavan miktarına kadar sermayelerini yükseltebiliyorlar. Böylece daha serbest ve hızlı hareket edebilen şirket ve yönetim kurulu, sermaye gereksinimi duyduğunda en kısa zamanda bu ihtiyacını giderebilme imkanına kavuşuyor.

Şirketler kayıtlı sermaye sistemine genel kurularının karar vermesi ve SPK'nın onaylaması durumunda geçebilmektedir; sisteme giriş ve çıkışlar SPK'nın tasarrufuna bırakılmıştır. Son yıllarda şirketler arasında gözlenen eğim kayıtlı sermaye sistemine geçiş yönündedir, bunun başlıca nedenide şirket yönetim kurulların her sermaye artırımı için genel kurulun onayına ihtiyaç duymayacaklar olmalarıdır.

Kayıtlı sermaye sisteminde, şirketlerin sermayesi için (finans literatüründe) çıkarılmış sermaye ve tavan miktarı için kayıtlı sermaye tavanı terimleri kullanılıyor. Çıkarılmış sermaye terimi türetildiği halde, uygulamada yerine ödenmiş sermaye veya sermaye terimleri kullanılabiliniyor. Esasında aynı şeyi belirten bu terimler, teorik açıdan sistemi doğru betimlemesi için yanlış kullanılmaması uygun olacaktır.

Esas Sermaye Sistemi Nedir?

Esas sermaye sisteminde bir sermaye tavanı yoktur. Şirketin ödenmiş sermayesi ancak ve ancak genel kurulun alacağı zaman ve arttırım miktarı kararına göre zamanında bir kerede yapılır. Eğer yeni sermayeye ihtiyaç duyulursa, o zaman yapılacak tek şey genel kurulu toplamak ve oradan bu kararın çıkmasını sağlamak.

Esas sermaye sisteminde, sermaye terimi yerine ödenmiş sermaye terimi kullanılır.

Sermaye Artırımı ve Temettü

 Sermaye Artırım Çeşitleri Nelerdir?

Şirketler genelde yılda bir defa olmak üzere sermayelerini artırma yoluna gitmektedirler. Başlıca sermaye artırım nedenleri yüksek enflasyon şartlarında erimiş olan sermayelerini güçlendirmek ve yeni yatırımlar için veya şirketin faaliyetlerinin reel büyümesi sonucu gereken fon ihtiyacının gidermek içindir.

Şirketler iki şekilde sermaye artırımına gitmektedirler; ilki, içkaynaklardan yapılan Bedelsiz Sermaye artırımı; ikinci ise, şirket ortaklarından ek fon temin ederek yapılan Bedelli Sermaye artırımıdır.

Bedelsiz Sermaye Artırımı Nedir?

Bedelsiz Sermaye artırımı, şirketlerin kendi iç kaynaklarını (emisyon primi, yeniden değerleme değer artışı, yedekler, iştirak ve duran varlık satış karları, temettü) kullanarak yapmış oldukları ve ortaklarından ilave kaynak talep etmeden bedelsiz olarak hisse senedi dağıttıkları sermaye artırım türüdür.

Bedelsiz Sermaye artırımı şirkete ek bir finansman kaynağı sağlamamakla beraber şirketlerin bedelsiz sermaye artırımına gitme nedenleri bulunmaktadır. Başlıca nedenleri emisyon primi ile iştirak ve duran varlık satış karı kalemlerinden yapılan sermaye artırımlarının şirkete sağladığı vergi avantajıdır. Bir başka neden ise şirketlerin enflasyon karşısında erimiş olan sermayeyi güncellemek amacıyla yapılmak istenmesidir.
Bedelsiz Sermaye artırımında kullanılan Temettü dışındaki kaynaklar birer Özsermaye kalemi olup, esasında yapılan işlem Özsermaye kalemleri arasında tutarların yer değiştirmesinden ibarettir.

Temettünün Bedelsiz Sermaye artırımında kullanılması ise şu şekilde olmaktadır; Şirketler'in Genel Kurulları dönem sonunda elde ettikleri kar'dan dağıtılabilinecek olan kısmından temettü tutarlarını belirler. Yine Şirketlerin Genel Kurulları veya Genel Kurulların yetkilendirmesi ile Yönetim Kurulları bu temettü tutarların bir kısmının veya tamamının nakit olarak değilde hisse senedi şeklinde bedelsiz olarak sermaye artırımında kullanabilir.

Bedelsiz Sermaye artırımı şirketlerin Piyasa Değerlerini etkilememektedir. Bunu aşağıdaki örnek ile daha iyi görebilme imkanına sahip olacağız.

Örnek:
Örnek bir Bedelsiz Sermaye Artırımı işlemi aşağıdaki gibi olmaktadır; Şirketin %100 Bedelsiz Sermaye artırımına gittiğini düşünelim,



100 milyar TRL'lik ödenmiş sermayeye sahip şirket, 1 hisse senedinin sermayedeki 1.000 TRL'lik dilimi temsil ettiğini hatırlarsak, şirketin 100 milyon adet hisse senedi sayısı bulunmaktadır. 1 hisse senedinin fiyatı 5.000 TRL ise, piyasa değeri (hisse senedi sayısı*hisse senedi fiyatı) 500 milyar TRL olarak bulunmaktadır.

Şirket %100 Bedelsiz Sermaye artırımına gitmektedir, bu durumuda 100 milyar TRL'lik eski ödenmiş sermayesine (birebir oranında, çünkü %100) 100 milyar TRL'lik yeni sermaye eklenmektedir, böylece şirketin yeni sermayesi 200 milyar TRL olmaktadır. Hisse Senedi sayısıda ödenmiş sermayeye paralel bir şekilde artacaktır ve 200 milyon adet olacaktır.

Sermaye artırımları esnasında hisse senetlerinin yeni fiyatlarını hesaplayan formülü kullanarak, şirketimizin hisse senetlerinin eski 5.000 TRL'ye göre yeni fiyatlarını ve buna bağlı olarakta piyasa değerlerini bulabiliriz;

R:

Rüçhan Hakkı Kullanım Fiyatı,

n1:

Bedelli Sermaye Artırım Oranı,

n2:

Bedelsiz Sermaye Artırım Oranı,

TEM:

Hisse Başına Nakit Temettü Tutarı,


Şirketimizin Temettü dağıtmadığını ve Bedelli Sermaye Artırımı yapmadığını bilmekteyiz, hisse senetlerin yeni fiyatı aşağıdaki şekilde olacaktır;

Şirketin hisse senetlerinin yeni fiyatı 2.500 TRL olmakta ve sermaye artırımı sonrası ilk seansta bu fiyattan işlem görmeye başlayacaktır. Bu yeni fiyat üzerinden şirketin Piyasa Değerini hesaplayacak olursak (2.500 TRL*200 milyon adet senet) yine 500 milyar TRL'lik değeri buluruz.

Rüçhan Hakkı ve Bedelli Sermaye Artırımı Nedir?

Bedelli Sermaye artırımı, şirketlerin dış kaynaklardan temin etmiş oldukları yeni kaynaklar karşılığında yani bir bedel karşılığında hisse senedi dağıttıkları sermaye artırım türüdür. Ortakların Bedelli Sermaye artırımına katılma hakları da Rüçhan Hakkı olarak adlandırılmaktadır.

Şirketleri Bedelli Sermaye artırımı yapmaya iten başlıca iki neden bulunmaktadır. Bunlardan ilki, şirketin faaliyet hacminin büyümesine paralel olarak sermaye ihtiyacının olması. İkincisi ise, yeni yatrırımlar neticesinde şirketlerin fon ihtiyacı içinde olması ve ihtiyaç duyulan fonların bir kısmının sermaye artırımı yoluyla temin edilmeye çalışılması.

Bedelli Sermaye artırımı şirkete ek bir finansman kaynağı sağlamaktadır. Bu kaynak genellikle mevcut ortaklardan temin edilmekle beraber bazı durumlarda da mevcut ortakların Rüçhan Hakları kısıtlanarak, yeni ortaklara bu imkan primli olarak kullandırılmaktadır. Böylece yeni ortaklar edinebilen şirketleri bu yola iten başlıca neden daha fazla fon temin etme ihtiyacıdır. Bu yolla şirketler normalde 1.000 TRL nominal değere sahip yeni senetleri mevcut ortaklarına yine 1.000 TRL'den kullandırarak, bir senet karşılığında böylece 1.000 TRL fon temin edecekken, yeni ortaklara daha yukarı bir fiyattan senetleri satarak daha fazla fon temin etme olanağını elde etmektedirler.

Yukarıda bahsedildiği gibi şirketler Bedelli Sermaye artırımında genelde 1.000 TRL'lik nominal değere sahip yeni senetleri yine 1.000 TRL karşılığında mevcut ortaklarına kullandırmakla beraber, bazı zamanlar daha fazla fon ihtiyacı içinde olan şirketler daha yüksek bir fiyattan Rüçhan Hakkını mevcut ortaklarına kullandırma yoluna gitmektedir.
Bedelli Sermaye artırımı esnasında şirketler gerek mevcut ortaklarına, gerekse yeni ortaklarına primli fiyattan kullandırdıkları senetlerin primli kısmı Bilanço'da Özsermayenin Emisyon Primi kalemine kaydedilmektedir.

Örnek:
ABC A.Ş. yapmış olduğu Bedelli Sermaye'de mevcut veya yeni ortaklarına 1.000 TRL nominal değere sahip beher hisse senedini 3.000 TRL fiyattan kullandırmıştır. Bu durumda şirketin yapacağı muhasebe işlemi şu şekilde yapılacaktır; ihraç edilen her yeni senet için Ödenmiş Sermaye'ye 1.000 TRl, aradaki 2.000 TRL'lik fark ise Emisyon Primi kalemine kaydedilecektir. Bu işlemin muhasebe prensipleri ile gösterimi şu şekilde olacaktır;

Kasa

3.000 TRL

Ödenmiş Sermaye

1.000 TRL

Emisyon Primi

2.000 TRL


Bedelli Sermaye artırımında ortaklardan fon talep edildiğinden yukarıda bahsedilmiş idi. Bu fon ortakların özkaynaklarından karşılamak durumunda oldukları gibi, sermaye artırım ile aynı zamanlarda yapılan Temettü ödemelerinden (eğer şirket temettü dağıtırsa) elde edilen kaynaklar ile bir kısmının veya tamamının karşılanması da olası bulunmaktadır. Bu durum temettü'den yapılan Bedelsiz Sermaye artırımına benzemektedir ve İMKB'ye kote şirketlerin çokça kullanılan bir methoddur. Esasında temettüden dolayı direk olarak yapılabilinen Bedelsiz Sermaye artırımı imkanı da bu usülden hasıl olmuştur.

Bedelli Sermaye artırımı şirketlerin Piyasa Değerlerini etkilemektedir. Bunu aşağıdaki örnek ile daha iyi görebilme imkanına sahip olacağız.


Örnek:
Bedelsiz Sermaye artırımına örnek olarak kullandığımız XYZ A.Ş.'nin aynı cari piyasa verilerinde bu sefer %50 Bedelli Sermaye yaptığını düşünelim. Şirket Rüçhan Haklarını 3.000 TRL'den kullandırıyor olsun.



Şirket %50 Bedelli Sermaye artırımına gitmektedir, bu durumuda 100 milyar TRL'lik eski ödenmiş sermayesine (bire yarım oranında, çünkü %50) 50 milyar TRL'lik yeni sermaye eklenmektedir, böylece şirketin yeni sermayesi 150 milyar TRL olmaktadır. Fakat Şirketin kasasına 150 milyar (50 milyon yeni hisse senedi*3.000 TRL hiise başına rüçhan hakkı bedeli) girmektedir. Hisse Senedi sayısıda ödenmiş sermayeye paralel bir şekilde artacaktır ve 150 milyon adet olacaktır.
 

Kasa

150 milyar TRL

Ödenmiş Sermaye

50 milyar TRL

Emisyon Primi

100 milyar TRL


Sermaye artırımları esanasında hisse senetlerinin yeni fiyatlarını hesaplayan formülü kullanarak, şirketimizin hisse senetlerinin eski 5.000 TRL'ye göre yeni fiyatlarını ve buna bağlı olarakta piyasa değerlerini bulabiliriz. Şirketimizin Temettü dağıtmadığını ve Bedelsiz Sermaye Artırımı yapmadığını bilmekteyiz, hisse senetlerin yeni fiyatı aşağıdaki şekilde olacaktır;



Şirketin hisse senetlerinin yeni fiyatı 4.333 TRL olarak hesaplanmakla beraber bu fiyatı en yakın fiyat aralığına yuvarlar isek 4.350 TRL değerini buluruz ve hisse senedi sermaye artırımı sonrası ilk seansta bu fiyattan işlem görmeye başlayacaktır. Bu yeni fiyat üzerinden şirketin Piyasa Değerini hesaplayacak olursak (4.350 TRL*150 milyon adet senet) yeni 652.5 milyar TRL'lik piyasa değeri buluruz. Yapılan Sermaye artırımı işlemi şirketin piyasa değerini 152.5 milyar TRL arttırmış bulunmaktadır ve dikkat edilirse bu tutar (küsürat düzeltmesini de dikkate alınmalı) şirketin kasasına giren tutara eşit olmaktadır.

Temettü Nedir?

Temettü, şirketlerin bir yıllık faaliyet dönemleri sonucunda elde ettikleri Net Dönem Karı üzerinden (yasal karşılıklar ayrıldıktan sonra) dağıttıkları ve ortakların şirkette sermayelerinin bulunması karşılığında elde ettikleri getiridir.
Temettüler iki şekilde dağıtılmaktadırlar; ilki, nakit olarak ortaklara ödenen temettüler, ikincisi ise Bedelsiz Sermaye artırımına dahil edilerek karşılığında yeni senet dağıtılan temettüler.

Örnek:
Bedelsiz Sermaye artırımına örnek olarak kullandığımız XYZ A.Ş.'nin aynı cari piyasa verilerinde bu sefer %100 Temettü dağıttığını, bu temettünün yarısının karşılığında Bedelsiz Hisse Senedi verdiğini, diğer yarısının ise Nakit olarak ortaklara dağıttığını düşünelim. Şirket başkaca Bedelli veya Bedelsiz Sermaye artırımı yapmamaktadır.



Şirket %50 Temettüden dolayı Bedelsiz Sermaye artırımına gitmektedir, bu durumda 100 milyar TRL'lik eski ödenmiş sermayesine (bire yarım oranında, çünkü %50) 50 milyar TRL'lik yeni sermaye eklenmektedir, böylece şirketin yeni sermayesi 150 milyar TRL olmaktadır. Hisse Senedi sayısıda ödenmiş sermayeye paralel bir şekilde artacaktır ve 150 milyon adet olacaktır.
Sermaye artırımı ve Temettü dağıtımı esanasında hisse senetlerinin yeni fiyatlarını hesaplayan formülü kullanarak, şirketimizin hisse senetlerinin eski 5.000 TRL'ye göre yeni fiyatlarını ve buna bağlı olarakta piyasa değerlerini bulabiliriz. Şirketimizin başkaca Bedelsiz veya Bedelli Sermaye Artırımı yapmadığını bilmekteyiz, hisse senetlerin yeni fiyatı aşağıdaki şekilde olacaktır;



Şirketin hisse senetlerinin yeni fiyatı 3.000 TRL olarak hesaplanmakta ve hisse senedi sermaye artırımı sonrası ilk seansta bu fiyattan işlem görmeye başlayacaktır. Bu yeni fiyat üzerinden şirketin Piyasa Değerini hesaplayacak olursak (3.000 TRL*150 milyon adet senet) yeni 450 milyar TRL'lik piyasa değeri buluruz. Yapılan Sermaye artırımı ve Nakit Temettü ödemesi işlemi şirketin piyasa değerini 50 milyar TRL azaltmış bulunmaktadır ve dikkat edilirse bu tutar şirketin kasasından çıkan Nakit Temettü tutarına eşit olmaktadır.

Kaç Çeşit Hisse Senedi vardır?

Farklı özelliklere sahip senet türlerini iki ana grupta toplamak mümkündür: imtiyazlı senetler ve adi (normal) hisse senetleri. Bunlar içerdikleri özelliklere göre sınıflandırmışlardır. İmtiyazlı hisse senedi türü, başta Amerika olmak üzere gelişmiş ülkelerde yaygın olarak kullanılmakla birlikte, ülkemizin mevzuatları bu tür hisse senetlerine izin vermemekte ve şirketlerimiz ve yatırımcılarımız bu tür bir enstrümandan yararlanamamaktadırlar.

Hisse Senedi Nedir?

Hisse Senetleri, Anonim ortaklıklar tarafından çıkarılan ve belirli ortaklık sermayesine katılma payını temsil eden, yasa ve sermaye piyasası kural ve şartlarına uygun olarak düzenlenmiş kıymetli evraklardır.
Hisse Senetleri, şirket sermayesinin belirli bir kısmını temsil eder, sahibine her türlü ortaklık haklarından yararlanma imkanı verir. Bu haklar;

  • Şirket karından pay alma hakkı,
  • Şirket yönetimine katılma hakkı,
  • Oy kullanma hakkı,
  • Rüçhan hakkı,
  • Tasfiyeden pay alma hakkı,
  • Şirket faaliyetleri hakkında bilgi edinme hakkı.

İmtiyazlı Senet (Preferred Stock) Nedir?

İmtiyazlı senetler, adi hisse senedi ile tahvil karışımı bir özellik taşıyan bir hisse senedi türüdür. Hisse senedidir, çünkü adi hisse senetlerinin taşıdığı ortaklık hakkı (ör. oy hakkı) yanında adi hisse senetlerden farklı ve öncelikli olarak temettü hakkı vardır. Bu ikinci özelliği de tahvillere benzer. Şöyle ki, imtiyazlı senetler temettüden öncelikli ve sabit bir tutarda yararlanır. İmtiyazlı senetlerin temettü ödemeleri yapıldıktan sonra, ancak arta kalan dağıtılabilir kar üzerinden, adi hisse senetleri için bir temettü ödemesi yapılabilinir.

Türkiye'deki halihazırdaki mevzuatlar uyarınca imtiyazlı senet olarak adlandırılan tür senetler şirketler tarafından ihraç edilememektedirler. Bu tür bir enstrümandan yararlanamayan türk şirketleri, normal adi senetlerin yanında değişik özellikler taşıyan ve imtiyazlı senetlere kısmen benzetmeye çalıştıkları farklı grup adi senetler oluşturmaya çalışmaktadırlar. İMKB'ye kote birçok şirket bu tür farklı grup senetlere sahip olmalarına rağmen (bu farklı gruplar genellikle halka arz edilmedikleri dolayısı ile İMKB'ye kote olmadıklarından pek tanınmamıştır, örneğin, Anadolu Gıda) en bilinenleri İş Bankası, Adana Çimento ve Kardemir'dir. Örnek olarak Adana Çimento'yu ele alacak olursak, bu şirketin üç farklı grup senedi bulunmaktadır; A, B ve C olarak adlandırılan bu senet sahipleri farklı tutarlarda temettü geliri elde etmektedirler; A grubu senet sahipleri dağıtılacak toplam temettünün %54'ünü hak kazanırlarken, B grubu %36'sını ve C grubu'da %10'unu hak kazanmaktadırlar.

Adi Senet (Common Stock) Nedir?

Adi senet türü İMKB'de karşımıza çıkan ve genelde bilinen senet türüdür. Yalın bir tür olmasına rağmen kanunlarımızın verdiği bazı olanaklar sayesinde bu tür senetlerimiz kendi içinde değişik özelliklere sahip gruplara bölünebiliyorlar. Bu şekilde bir gruplandırma, imtiyazlı senetten farklı bir şekilde olmaktadır. Herhangi bir öncelik veya sabit temettü ödeme şeklinden çok, temettü dağıtım oranında farklılık ve/veya oy hakkındaki farklılık şeklinde karşımıza çıkmaktadır.

Türkiyede nominal değer (par value) olarak değişikler ( 500 TRL, 1.000 TRL, 5.000 TRL en yaygın olarak kullanılanlarıdır) olmasına rağmen, İMKB getirmiş olduğu standartlarda nominal değeri 1.000 TRL olarak kabul ediyor ve farklı olanları bölme/çarpma işlemleri yolula 1.000 TRL'lik nominal değere indirgemektedir. Örneğin 5.000 TRL nominal değere sahip bir senedi bu yolla beş adet 1.000 TRL nominal değere sahip senet olarak kabul edilmektedir.

Örnek 1: Yatırımcılar tarafından en çok bilinen örnekler İş Bankası ve Adana Çimento örnekleridir. Bilindiği gibi İş Bankası'nda dört değişik grup hisse senedi (Kurucu, A, B ve C) olmakla birlikte Adana Çimento'da üç değişik grup senet (A, B ve C) vardır. Bunların ödenmiş sermayede bir payları vardır ve toplamları da şirketin toplam sermayesini vermektedir. Bu senetlerin farklı oy oranları (her gruptaki senedin 1 oy'dan farklı oy hakkı olabilir) ve/veya dağıtılacak temettüden alacakları pay farklıdır.


Örnek 3: YYY isimli bir şirketin toplam 500 milyar TRL'lik sermayesi ve üç değişik grup (A, B ve C) hisse senedi olsun. Bu değişik grupların değişik oy hakları olduğunu düşünelim. Acaba grupların yönetim de söz hakları ne kadardır.

NOT:

***Grup Hisse Oranı =

Gruptaki Hisse Adedi/ Toplam Hisse Adedi

 

***Grup Oy Hakkı =

Gruptaki Hisse Adedi * Oy Hakkı

 

***Grup Oy Oranı =

Grup Oy Hakkı/ Top. Oy Hakkı

 

HİSSE GRUBU

HİSSE ADEDİ

GRUP HİSSE ORANI

OY HAKKI

GRUP OY HAKKI

GRUP OY ORANI

A GRUBU

100.000

% 20

10 OY

1.000.000

% 55.50

B GRUBU

100.000

% 20

5 OY

500.000

% 27.80

C GRUBU

300.000

% 60

1 OY

300.000

% 16.70

TOPLAM

500.000

% 100

 

1.800.000

% 100.00


Yukarıda da görüldüğü gibi A Grubu senetleri sermayeden %20 pay aldıkları halde, şirket yönetimi seçiminde %55.5 gibi çoğunluğu teşkil eden bir oy hakları var. Bir yatırımcı, yatırım yapmadan önce bu durumu gözönünde bulunduracaktır ve senedi buna göre değerlendirecektir.

Nominal Değer, Hisse Adedi, Lot Ne Demektir?

Hisse senedine yatırm yapmayı düşünen bir yatırımcının hisse senetleriyle ilgili terimleri bilmesinde yarar vardır. Burada bu terimlerden üçünü açıklamaya çalışacağız.
Nominal değer (par value), bir hisse senedi başına sermayeden düşen payı belirtir. İMKB, borsaya kote olmuş tüm senetlerin nominal değerlerini 1.000 TRL olarak kabul etmiştir. Fakat, kote olmayan şirketlerin genelinde de nominal değer 1.000 TRL olarak kullanılmasına rağmen 500 TRL veya 5.000 TRL gibi nominal değerlerde kullanılmaktadır. Sorun, farklı nominal değerlere sahip senetlerin halka açılmasının akibetinde borsaya kote olmalarında çıkmaktadır. Bu durumlarda borsa yönetimi bunları hisse başına 1.000TRL'ye eşitlemektedir. Yani 5.000 TRL nominal değere sahip bir senedi, İMKB, 1.000 TRL'lik beş adet senet olarak görmektedir.

Nominal değerlerin borsada 1.000 TRL olarak eşitlenmesi bizim borsamıza özgü bir tasarruftur. Başka dünya borsalarında değişik nominal değerlere sahip senetler işlem görebilmektedir. Örneğin New York Borsası'nda 1 USD'lık nominal değere sahip senetler olduğu gibi 5 USD'lık senetlerde işlem görmektedir.

Şirketlerin sermayelerindeki her 1.000 TRL nominal değerdeki paylar o şirketin birer senedini oluşturmaktadırlar. 1.000 adet hisse senedi bir araya gelerek de birer lotu oluşturmaktadırlar. Böylece 1 Lot senet miktarı, şirketin 1.000.000 TRL'lik sermayesini temsil etmektedir ve İMKB'de işlemlere konu birimi teşkil etmektedir. Lot'un altındaki küsüratlı miktardaki senet miktarları normal seans esnasında alım-satıma konu olabilmekle beraber fiyat kotasyonları verilememektedir.

Hamiline ve Nama Yazılı Senet nedir?

Buradaki ayrımın mantığı aynen alacak senetlerinde veya çeklerde olduğu gibidir. Bir hisse senedi de nama veya hamiline yazılı olabilir.

Nama yazılı olan senetler sahiplerinin isimlerine kaydedilmiş olduğu için, bu türde alım-satım borsa da değil, aynen borsaye kote olmayan şirketlerin senetlerin, ticaret kanunundaki kurallarına göre olmaktadır; eğer bu tür senet sahipleri ellerindeki senetleri borsa aracılığı ile satmak istemeleri durumunda, senetlerini hamiline çevirmeleri ve İMKB'ye kote ettirmeleri gerekmektedir.

Hamiline yazılı senetlerin üzerinde herhangi bir kimlik yoktur, bu senetlerin sahibi ya bunu ibraz edendir yada takasbank dökümünde kimin üzerine gözüküyorsa onundur. Borsada işlem gören senetlerin hepsi hamiline yazılıdır, fakat bir şirketin hamiline yazılı senetlerin hepsinin borsaya kote olması gerekmez. Hamiline yazılı bir senedin borsada işlem görebilmesi için kayıt altına girmesi gerekmektedir.

Kurucu Hisse Senedi Nedir?

Kurucu hisse senetleri, şirket kurucularına yada şirket açısından önem arzeden şahıslara genellikle bedelsiz olarak verilen, oy hakkından yoksun ve sadece temettü hakkı olan bir adi senet türüdür.

Borsaya Kote Olmak Ne Demektir?

Borsanın, hisse senetlerinin ticaretinin yapıldığı bir piyasa olduğu belirtilmişti. Her piyasada olduğu gibi, bu piyasanın da kendine özgü kuralları vardır.

Bizim borsamız, İMKB, diğer borsalarda olduğu gibi hangi şirketlerin senetleri ve ne miktarda (kaç adet) işlem görebileceğinin kayıtlarını tutmaktadır. İlk halka arzlarda, şirket yönetimleri, ne kadar hissenin borsaya kote (kayıt altına) edilmesinin düşünüldüğünü bildirir ve İMKB'den izin ister. İleride oluşabilecek değişimler için İMKB'den izin almadan yani kote ettirilmemiş senetlerin ticareti olanaklı değildir.
Kısacası, bir senet için kote olmak demek, o senedin İMKB tarafından tanındığını ve alım/satımının yapılmasına izin verildiği anlamına gelmektedir.

Neden Halka Arz ?

Halka arz nasıl olur sorusundan önce neden şirketlerin halka arz ettiklerini anlamak yerinde olacaktır. Şirketlerin faaliyetlerini yürütebilmesi için kaynaklara ihtiyacı vardır. Bu kaynaklar yabancı kaynak (borç yoluyla elde edilen kaynak) veya özkaynak (ortaklardan sermaye yoluyla veya faaliyetler sonucu kar yoluyla sağlanan) olabilir. İki kaynak türününde şirkete bir maliyeti vardır. Bu maliyet yabancı kaynaklarda faiz maliyeti iken, özkaynakta ise ödenmesi gereken ve ortaklar tarafından belli bir taban limitte beklenen temettü geliridir. Şirket yönetimi hangi kaynak ucuza geliyorsa, o kaynaktan faydalanma yoluna gidecektir. Eğer özkaynak yoluyla fonlama yani senet ihraç ederek toplanacak fonların maliyeti daha ucuz ise, şirketler halka arza başvurma yoluna gidebilirler.

Ayrıca, şirket ortakları halka açılmayı bir tanıtım ve reklam vasıtası olarak görebilir ve halka açılmaya karar verebilir. Sonuçta, borsa yoluyla şirketin değeride oluşabileceği için, bu bir performans ölçüsü olarak da kullanılabilir.

Unutulmaması gereken bir husus ise vergi mevzuatımız halka açık şirketlere bir indirim sağlamasıdır.

Halka Arz Yöntemleri Nelerdir?

Aile şirketleri veya bir kaç ortağın bulunduğu şirketler, yukarıdaki sebeplerden biri veya birkaçını özönüne tutup halka açılmayı düşünüyorsa, kullanabileceği birkaç metod vardır ve genellikle bir danışman aracı kuruluş kullanıldığından, aracı kuruluşun hazırlayacağı öneriler arasından, şirket yönetimi en uygununu seçecektir. Çok fazla halka açılma metodu olduğundan biz burada belli başlı bir kaçını kısaca anlatmakla yetineceğiz.

Sabit Fiyatla Talep Toplama Yöntemi, bu metodda şirket ortakları yapılmış olan önfizibilite çalışmaları ışığında belli bir fiyat ve arz edilecek hisse miktarı belirlerler. Bu ilgili yatırımcı grubuna sunulur ve isteyen kişilerden talepleri toplanır. En sonunda hisselerin karşılığını yatırmış olan yatırımcılara hisse senetleri dağıtılır. Bu metodda aracı kurum sadece yatırımcılar ile şirket arasında elçilik görevi görebileceği gibi, bu halka arzı kendisi de üstlenebilir (underwriting). Underwriting anlaşması çerçevesinde arzı kendisi üstlenen bir aracı kuruluş, hisselerin tamamını satmayı taahüt eder. Eğer satamadığı senet olursa, bu durumda satılamayan kısmı kendisi almakla mükelleftir.

Halka açılacak senetler, sermaye arttırımında ortakların rüçhan haklarının kısıtlanması yoluyla (şirket yapmayı düşündüğü bedelli sermaye artırımına mevcut ortakların kullanım haklarını kısıtlar ve primli fiyattan bu tutarlar halka arz edilir) olabileceği gibi, ortakların payından satılması yoluyla da olabilir.

Fiyat Teklifi Alınması Yöntemi, bu metodda şirket belli bir taban limitin altında olmamak koşuluyla senetler için teklif edilen fiyatlar alınır ve nihai karara göre hisseler satılır.

Bir başka metod ise, gelişmiş ülkelerde sıkça kullanılan, senede dönüştürülebilinen tahvil ihraç etme yoluyla (convertible bonds) olabilir. Burada, şirket yatırımcılara tahvil ihraç eder ve bu tahvilde, tahvil sahibine önceden belirlenen bir fiyattan hisse senedi alma hakkı verilir. Eğer tahvil sahibi (bondholder) ileride oluşacak konjektürde fiyatı uygun bulursa tahvilini hisse senediyle değiştirir.

Aracı Kurumların İşlevi Nedir?

Aracı kurumlar kuruluş amaçları itibariyle, hisse senedi ticaretinde yatırımcı ile piyasa (karşı taraf) arasında aracılık işlemleri ve yatırımcıyı bilgilendirme fonksiyonları ifa ederler. Bu aracılık işlemleri için, en büyük gelir kaynaklarını oluşturan, işlem başına komisyon alırlar.

Aracı kurumların bir başka görevleri ve gelir kaynakları ise halka arz konsorsiyumlarında yer alırlar ve yeni hisse senetlerin ihraclarında aracılık görevi görürler.

Lider Aracı Kurum Nedir?

Bir şirketin halka arzı için, çeşitli aracı kurumlar bir araya gelip konsorsiyum kurarlar. İsteyen aracı kurum bu konsorsiyuma katılır ve belli bir miktarının halka arzını üstlenir. Bu konsorsiyumda, halka açılacak şirkete danışmanlık yapan, konsorsiyumu düzenleyen yani bir halka arzda lider rolünü oynayan aracı kuruluşa Lider Aracı Kuruluş denir. Burada kısaca bahsedilen lider aracı kuruluşun esasında görevleri ve sorumluluğu daha fazladır.

Ortaklar Kimlerdir?

Ortak Ne Demektir?

Şirketler belli bir faaliyette bulunmak üzere bazı şahısların bir araya gelip kurdukları, tüzel kişiliği olan ve ülke mevzuatlarına uymakla mükellef bir kuruluştur. Bu şirketleri kurmak için bir araya gelen kişilere girişimci, tüzel kişilik oluştuktan ve girişimciler bu şirketin sermayelerine iştirak ettikten sonra ortak durumuna gelirler.

Ortaklar, sermayedeki paylarına göre küçük ortak veya büyük ortak olarak adlandırılırlar. Büyük ortakların genellikle şirkette %50'den fazla oy oranları vardır. Günümüzde halka açılmalar yaygınlaştıkça, şirketlerin çok fazla miktarda küçük ortakları oluşmaya başladı.

İMKB'de hisse senedi sahipleri aynı zamanda sahip oldukları şirketlerin hisse senetlerinden doğan bir hak olarak, o şirketlerin birer ortaklarıdır.
Ortaklar kurumsal ortak (fonlar, holdingler, emeklilik fonları vb.) olabilecekleri gibi şahıslar da olabilirler.

Holding ve Şirketler Grubu Ne Demektir? Ne İşe Yararlar?

Bir kişinin, bir grup girişimcinin veya bir ailenin birçok alanda faaliyet gösteren şirketleri olabilir. Fazla büyük olmanın bir sonucu ise bu şirketlerin yönetimlerinin zorlaşması ve ortak bir misyon etrafında idare edilme güçlüğüdür. Böyle bir durumda şirket sahipleri, bu şirketleri belli bir çatı altında toplama ihtiyacı içinde olabilirler. Bu ise ya bir holding kurma veya bir şirketler grubu oluşturmaktan geçer.

Holding şirketleri, üretim ve satış türü faaliyetlerde bulunmayan ve belli bir faaliyet alanları olan şirketlere iştirak eden ve genellikle böyle şirketlerin büyük ortağı durumunda olan anonim şirketlerdir. Holding şirketlerinin kuruluş ve varoluş nedenleri birden çok şirkete iştirak etmek ve bu şirketleri yönlendirmek/kontrol etmek olduğundan sermaye şirketleri sınıfında bulunmaktadırlar. Holding şirketlerin sahipleri genellikle bir çok şirketin sahipleri olup, bu paylarını holdinglere devrederler ve bu yolla o şirketlerin yönetimlerini tek elde toplarlar.

Şirketler Grubu, yine aynı mantıktan yola çıkan şirket sahibi veya sahipleri, bunu bir başka şirket aracılıyla değil, direkt kendileri, bu şirketleri biraraya getirerek yönetmek isterler. Basit anlamda, şirketler grubu, aynı kişi veya kişilerin sahip olduğu şirketlerin bir araya getirilmesidir. Şirketler grubunda genellikle şirket sayısı fazla değildir, buna karşın holdinglerde en az yedidir (kanuni gereklilik).

Yatırımcı Kimdir?

İnsanlar gelirlerinin harcamalar kısmından arta kalanlarını, ileriki bir tarihte kullanmak üzere saklamak ve gelir getiren bir enstrumanda değerlendirmek istiyecektir. Yatırım aracı olarak tanımladığımız, ileride bize artı olarak bir gelir getirme fırsatı sunan enstrumanlara yatırım yapan kişilere yatırımcı denir. İMKB'de hisse senedi sahipleri (stockholder, shareholder) birer yatırımcıdır. Çünkü ileride belli bir gelir elde etme umuduyla yatırım yapan şahıslardır.

İştirak Nedir?

İştirak, bir şirketin başka bir şirkette sermayesinde ortaklığı söz konusu olması durumunda, sermayelerinde payları oldukları şirketlere denir.

İştirak Çeşitleri Nelerdir?

Yukarıdaki tanımdan hareketle iştirak çeşitlerini ikiye ayırabiliriz: ana şirketin, ortak olduğu şirkette %50'den fazla oy hakkına sahip ise ortak olunan şirket bir bağlı ortaklıktır. Eğer çoğunluk ana şirkette değil ise basit anlamda iştirak (bağımsız ortaklık) denir.

İştirak Etme Amacı Ne Olabilir?

Bir şirket, gereksiniminin üzerindeki fonları, iki nedenden dolayı başka bir şirketin sermayesine ortak olma yoluyla ekler. İlki, iyi bir getiri beklentisiyle, klasik bir yatırımcı mantığı ile bu yatırımını yapabilir. İkinci olarak, bunu anafaaliyetleri ile ilişkili olarak yapabilir. Örneğin, ürünlerinin pazarlamasını yapan şirketlere, hammadde üreten bir şirkete, başka bir şirketle ortak olarak benzer bir alanda üretim yapmak üzere vb. şeklinde olabilir.

Takasbank Nedir?

İMKB'de işlem gören senetlerin muhafazası ile görevli olan İMKB Takas ve Saklama Bankası A.Ş., böylece işlemlerin düzgün olarak işlenmesi ve düzenli olarak tutulmasına faydası olmaktadır. Kote olan senetlerin büyük bir kısmı burada muhafaza edildiği için ayrıca fiziki bir dolaşıma, hatta şirketlerin senet basma külfetinden kurtarmaktadır; şöyleki, İMKB'deki işlemler elektronik ortamda yapıldığından burada fiziki bir dolaşım olmamaktadır, bu durum da gereksiz sayıda senet basılması külfetinden şirketleri kurtarmaktadır.

Glossary

 

Menkul Kıymet

Taşınabilir nitelikte ekonomik kıymet ifade eden ve paraya çevrilmesi yada parayla ifade edilmesi mümkün olan kıymetli evraktır.

Borsa

Belirli ticaret merkezlerinde belirli tarihlerde alıcı ve satıcının bir araya gelerek menkul değerlerin fiyatlarını saptadıkları yer.

Döviz Borsası

Foreign Exchange. Döviz arz edenlerle döviz talep edenlerin karşılaştıkları, ulusal paraların birbirlerine çevrildikleri standartlaştırılmış piyasalar.

Emtia Borsaları

Commodity Exchange. Ticarete konu olabilen malların alım ve satımının gerçekleştirildiği standartlaştırılmış piyasalar.

Tezgah Üstü Piyasa

OTC; Over The Counter. Değerli evrakların ticaretinin yapıldığı standardize edilmemiş piyasalardır.

Hedging

Çitleme. Nakit piyasada bulunan bir pozisyondan oluşan risklerden diğer piyasalarda (futures, options vs.) pozisyon alarak korunmadır.

Atıl Kapasite

Bir üretim biriminde, mevcut olan fakat kullanılamayan kapasite.

Know-How

Bir işletme tarafından, o işletmenin üretim yöntemlerinin yada teknolojisinin, aynı dalda çalışan, yada aynı işi yapmaya çalışan bir başka firmaya satılması veya kiralanması.

Çıkarılmış Sermaye

Kayıtlı sermaye sistemine tabi ortaklıkların satışı yapılmış (ihraç edilmiş) hisse senetlerini temsil eden sermayelerdir.

Ödenmiş Sermaye

Esas sermaye sistemine tabi ortaklıklarda, ortaklarca taahhüt edilen sermayenin nakden ödenmiş kısmıdır.

Nominal Değer

Menkul değerlerin üzerinde yazılı olan değerdir.

Lot

Hisse senetleri piyasasında işlem birimidir. İMKB Hisse Senetleri Piyasası'nda, 1 Lot 1.000 adet hisse senedini veya 1.000.000 TRL nominal değerli hisse senedini ifade eder.

Underwritting

Taahhütlü Aracılık Yüklenimi. Aracı Kuruluşun bir şirketin hisse senetlerinin halka arzı esnasında senetlerin ihracını garanti vererek üstlenir ve satılamayan senetleri kendisi satın alır.

Convertible Bonds

Hisse senedine dönüştürülebilir tahvil.

Bondholder

Tahvil Sahibi.

Konsorsiyum

İki veya daha fazla işletmenin belirli bir projenin uygulanması konusunda yapmış oldukları işbirliği.

OTC (over the counter)

Tezgah üstü piyasalar. Tezgah üstü piyasalarda, sermaye piyasasına aracılık eden kurumlar, kendi aralarında bir borsanın belirleyici kural ve tüzüklerine uyma zorunluğu duymadan işlem (alım/satım) yaparlar. Bugün en gelişmiş piyasalardan biri olan Amerika Birleşik Devletlerinde bazı küçük işlem hacmine sahip firmalar, borsa haricinde OTC olarak işlem görürler.

Hazırlayan: Adnan Tokaç

 

YASAL UYARI
İMKB piyasalarında oluşan tüm verilere ait telif hakları tamamen İMKB'ye ait olup, bu veriler tekrar yayınlanamaz. Sitemizde sadece Piyasalarla ilgili linklere yer verilmiş olup, Musavir-TR Web sitesinde yer alan her türlü, görüş, bilgi, değerlendirme, yorum ve istatistiki şekil ve değerler güvenilir olduğuna inanılan kaynaklardan elde edilmiş olup, Musavir-TR bunların doğruluğu ve yeterliliğini hiçbir şekilde garanti etmemektedir. Bununla beraber gerek site üzerindeki, gerekse site için kullanılan kaynaklardaki hata ve eksikliklerden ve sitedeki bilgilerin kullanılması sonucunda yatırımcıların uğrayabilecekleri doğrudan ve/veya dolaylı zararlardan, kar yoksunluğundan, manevi zararlardan ve üçüncü kişilerin uğrayabileceği zararlardan dolayı Musavir-TR hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
ANA SAYFADIŞ TİCARETFAYDALI LİNKLERHATALAR / UYARILARHESAPLAMALARKOBİLERMAKALELERPİYASALARSABİT KIY.SERBEST BÖLGELERSON DAKİKASORGULAMALARTMS / TFRSTRANSFER F.VERGİSEL TEŞVİKLERATATÜRKİLETİŞİM